Dva veka od rođenja Mitropolita Mihaila: Znameniti Sokobanjčanin koji je zadužio svoj rodni kraj
19. avgusta navršava se 200 godina od rođenja Miloja Jovanovića, mitropolita srpskog Mihaila, jedne od najznačajnijih ličnosti koje je iznedrila Sokobanja.
Miloje Jovanović, potonji mitropolit Mihailo, rođen je 19. avgusta 1826. godine u Sokobanji, od roditelja Milovana i Marije. Osnovnu školu i gimnaziju učio je u rodnom mestu i Negotinu, a Bogosloviju u Beogradu. Školovanje je nastavio u Kijevu u Rusiji, a tokom crkvene službe delovao je u Šapcu i Kragujevcu. Arhijerejski sabor postavio ga je za mitropolita 1859. godine.
Iako je tokom života stekao veliki ugled i poštovanje u Srbiji, ali i van njenih granica, mitropolit Mihailo nikada nije zaboravio svoj rodni kraj. Svoj ugled, poznanstva i prijateljstva koristio je i za unapređenje Sokobanje, ostavljajući iza sebe dela koja su značajno uticala na njen razvoj.
Jedno od najznačajnijih dela bilo je podizanje Crkve Svetog Preobraženja Gospodnjeg, čiji je bio ktitor. Crkva je izgrađena 1892. godine, a iste godine, na Uskrs, osvećena je u prisustvu ruskog grofa Todora Kotova. On je crkvi darovao putir i dva jevanđelja, koji se i danas čuvaju. Bista mitropolita Mihaila nalazi se u porti sokobanjskoh hrama.
Veliku pažnju mitropolit Mihailo posvetio je i obrazovanju. Osnovna škola izgrađena je 1894. godine, a novčana sredstva za njenu izgradnju darivao je u znak sećanja na svoje roditelje. Osmislio je i način da škola obezbedi sopstvene prihode i savremena učila – osnivanjem đačke zadruge, koja je zasadila stabla duda i započela uzgoj svilene bube.
Škola je, kao znak zahvalnosti, 1931. godine ponela ime svog ktitora – mitropolita Mihaila. Iako je naziv kasnije promenjen, ime OŠ „Mitropolit Mihailo“ vraćeno je 2004. godine i škola ga nosi i danas.
Posebno mesto u istoriji Sokobanje ima i Društvo za uređenje i ulepšavanje Sokobanje, koje je osnovao mitropolit Mihailo. Društvo se smatra prvim registrovanim ekološkim udruženjem na Balkanu. Njegovi članovi radili su na uređenju banje, izletišta i prirodnih lokaliteta. Uređen je prolaz prema Lepteriji, uređivana izletišta i predeo oko vodopada Ripaljke, a građeni su i paviljoni za odmor i osveženje turista.
Na taj način, ideje mitropolita Mihaila nisu bile usmerene samo na njegovu generaciju. On je razmišljao o Sokobanji kao mestu koje treba urediti, razvijati i sačuvati za buduće generacije.
Mitropolit Mihailo preminuo je 5. februara 1898. godine, a sahranjen je u beogradskoj Sabornoj crkvi.
Dva veka nakon njegovog rođenja, Sokobanja i dalje čuva tragove njegovog života i dela– kroz crkvu, školu, prirodu, a jubilej je prilika da se podsetimo čoveka koji, iako je dosegao najviše crkvene položaje, svoj rodni kraj nikada nije zaboravio.